قلم پرس|| یادداشت|| مهدی زنده رزم، فعال روابطعمومی: کسانی که به خواسته خود شغل روابطعمومی را انتخاب کرده و در این مسیر گام نهادهاند بهخوبی میدانند که روابطعمومی تنها یک شغل نیست که مکان و زمان مشخصی داشته باشد؛ بلکه یک حرفه بیمکان و بیزمان است. بیمکان بدین معنا که هر جا که باشی چه در محل کار، در خانه، در تعطیلات و… تو مشغول به کار هستی و بیزمان یعنی هر ساعت از شبانهروز میبایست پاسخگو باشی و آماده. این بهخوبی نشان میدهد که کارگزار روابطعمومی مانند سربازی است که در میدان جنگ و در حالت آمادهباش کامل به سر میبرد. زندگی، خانواده، اوقات فراغت و حتی خواب هم در این حرفه معنایی ندارد و تنها کسانی به خواسته خودشان در این وادی تلاش میکنند که واقعاً عاشق این رشته علمی هستند.
صحبت از رشته علمی شد، برای برخیها که شاید ندانند این توضیح کوتاه را باید داد که روابطعمومی بیش از ۱۰۰ سال است که بهعنوان یکرشته دانشگاهی در دنیا وجود دارد و در کشور ما نیز باوجود افتوخیزهایی که داشته، یکرشته علمی و در زیر مجموعه علوم ارتباطات اجتماعی طبقهبندی میشود. ذکر این نکته برای این ضروری است که بدانیم نمیتوان هر کسی را با هر رشته تحصیلی در این وظیفه گمارد. آنچه که باوجود گذشت چندین دهه از تأسیس این رشته علمی در دانشگاههای کشور هنوز هم مرسوم است. مدیران بسیاری از سازمانها هنوز هم فکر میکنند هر کدام از کارمندانش خط خوبی دارد یا خوب حرف میزند میتواند بهعنوان کارگزار یا مدیر روابطعمومی سازمان منصوب شود و از آن بدتر هر کارمندی که جایی در سازمان برایش پیدا نشود به روابطعمومی فرستاده میشود و این آفتی است که نظام اطلاعرسانی کشور را تحت شعاع قرار داده و در مقاطع بسیار حساس و بحرانی خود را نشان میدهد.
کسانی که در حرفه روابطعمومی شاغل هستند بهخوبی میدانند که هر جا سازمان با مسئلهای در حوزه عمومی و اجتماعی مشکل پیدا میکند بیدرنگ به سراغ ایشان میآیند؛ اما بهمحض اینکه کار تمام میشود، روابطعمومی به اتاق زیر شیروانیاش بر میگردد و منتظر میماند تا دوباره به سراغش بیایند. این بر خلاف آن چیزی است که در محافل علمی و عملی دنیا در جریان است. روابطعمومی جعبه کمکهای اولیه نیست که هر وقت سازمان زخمی شد به سراغش بروند؛ بلکه این واحد بخشی از سازمان است که باید همپای مدیریت سازمان در تدوین استراتژی و راهبرد سازمان نقشآفرینی کند و از حاشیه خارج شده و در متن باشد.
از سختی کار در روابطعمومی همین بس که هر بخش از سازمان اشتباه کند این روابطعمومی هست که باید سپر بلا باشد در برابر افکار عمومی، مشتریان و مردم پاسخگو باشد و تمامی طعنهها و گاهی اوقات حتی فحشها را به جان بخرد. روز و شب همانطور که گفتیم در این شغل معنایی ندارد شما در هر مکان و زمان باید پاسخگو باشی، اجازه نداری حتی برای چند دقیقه تلفن ات را خاموش کنی یا در دسترس نباشی، مهم نیست کجا هستی بههرحال باید کارت را انجام دهی، در واقع علاوه بر خودت خانوادهات هم درگیر کار هستند. در شغل روابطعمومی، تو در واقع نه با این شغل بلکه درون آن زندگی میکنی. بااینوجود اولین اشتباه تو آخرین اشتباه است. فرصت جبران نداری و بدون لحظهای تأمل هم از طرف سازمان و هم از طرف مردم قضاوت میشوی. علاوه بر جسمت، روح و روان تو نیز دائم درگیر این کار هست.
۲۷ اردیبهشتماه، روزی است که به نام روابطعمومی در تقویمها نوشته شده و بهانه نگارش این یادداشت است. باوجود آنچه از سختیهای کار در روابطعمومی گفته شد، کارکنان این واحدها از کمترین مزایا برخوردار هستند. شبوروز و خارج از وقت اداری مصوب و حتی روزهای تعطیل مشغول به کارند؛ ولی خبری از حق شیفت و تعطیلکاری نیست و حتی مزایای اضافهکاری آنها نیز چندان فرقی با دیگر واحدها ندارد. البته برایآنکه دچار کلیگویی نشویم باید بگویم که برخی ادارات و سازمانها که ارزش کار روابطعمومی را درک کردهاند، حقوق و مزایای مناسبی نیز برای کارگزاران این بخش در نظر میگیرند؛ ولی در اکثر سازمانها روابطعمومیها معیشت در خور توجهی در برابر زحماتشان دریافت نمیکنند.
مهمتر از همه اینها، بحث سختی و زیانآوری شغل روابطعمومی در قانون کار است که باوجودآنکه مسئولین دولت و نمایندگان مجلس شورای اسلامی سالهاست که در روز روابطعمومی و کارزارهای انتخاباتی خود وعده آن را میدهند؛ اما در حد حرف و سخنرانی باقیمانده و تا کنون هیچ گام مؤثری برای تحقق آن برداشته نشده است.
با اینکه روز روابطعمومی زمانی برای گرامیداشت فعالان این عرصه است؛ اما بهانه خوبی است تا مسائل صنفی و معیشتی دستاندرکاران این بخش مهم از سازمانها نیز مطرح شود.
مهدی زنده رزم
