مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجانشرقی در این نشست با اشاره به جایگاه تاریخی تبریز در صنعت چاپ گفت: سالها تلاش برای ایجاد موزه صنعت چاپ در این شهر امروز به ثمر میرسد و این موزه میتواند پیوندی میان کلمه و فناوری و پلی میان نسلهای مختلف باشد.
نعمتالله پایان اظهار کرد: تبریز نخستین گرهگشای صنعت چاپ در ایران بوده و نخستین چاپخانهها در اوایل قرن نوزدهم میلادی در این شهر بنیان گذاشته شدهاند؛ از این رو تبریز همواره یکی از مراکز مهم نشر، آگاهی و انتقال دانش در کشور بوده است.
وی با اشاره به رویکرد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در حرکت از اقتصاد صنعتی به سمت اقتصاد خلاق افزود: حمایت از نوسازی و هوشمندسازی صنعت چاپ در اولویت قرار گرفته است و با توجه به ظرفیتهای موجود، تلاش میشود تبریز به قطب صنعت چاپ شمالغرب کشور تبدیل شود.
پایان، توسعه بازارهای صادراتی را یکی دیگر از ظرفیتهای مهم صنعت چاپ عنوان کرد و گفت: امروز واحدهای چاپ صنعتی بزرگی در تبریز فعالیت میکنند و باید از ظرفیت این مجموعهها برای توسعه صنعت چاپ و حضور در بازارهای صادراتی بهره گرفت.
تبریز ظرفیت گستردهای برای توسعه موزهها دارد
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی آذربایجانشرقی نیز با تبریک روز ملی صنعت چاپ به فعالان این حوزه گفت: با افتتاح موزه صنعت چاپ، تعداد موزههای استان به ۴۸ موزه افزایش مییابد و آذربایجانشرقی پس از تهران، بیشترین تعداد موزه را در کشور دارد.
احمد حمزهزاده افزود: برنامه ما تحقق ایده «یک شهر، یک موزه» و افزایش تعداد موزههای استان به ۷۰ مورد است، چرا که فعالیت موزهها یکی از شاخصهای مهم ارزیابی شهرها در معیارهای بینالمللی به شمار میرود و افزایش آنها میتواند به ارتقای جایگاه شهرهای استان در مجامع بینالمللی کمک کند.
وی با اشاره به پیشینه تاریخی تبریز اظهار کرد: این شهر در طول تاریخ حدود ۵۰۰ سال و در پنج دوره، پایتخت حکومتهای مختلف بوده و به همین دلیل از ظرفیتهای تاریخی قابل توجهی برای توسعه موزهها برخوردار است.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی آذربایجانشرقی گفت: بیش از چهار هزار و ۸۰۰ اثر تاریخی در استان وجود دارد که بیش از ۲ هزار و ۲۰۰ اثر آن به ثبت ملی رسیده و ۶ مجموعه استان نیز در فهرست میراث جهانی به ثبت رسیده است.
حمزهزاده افزود: تنها در مجموعه بازار تاریخی تبریز، ۲۷ باب مسجد در فهرست میراث جهانی به ثبت رسیده است.
وی همچنین با اشاره به اقدامات انجام شده برای ثبت جهانی جنگلهای ارسباران در فهرست یونسکو ابراز امیدواری کرد با تحقق این موضوع، یک اثر طبیعی دیگر از آذربایجانشرقی نیز در فهرست میراث جهانی قرار گیرد.
فرسودگی ماشینآلات؛ چالش اصلی صنعت چاپ آذربایجانشرقی
رئیس اتحادیه چاپخانهداران آذربایجانشرقی نیز با تأکید بر پیشینه تاریخی تبریز در صنعت چاپ گفت: اگر بخواهیم از ریشههای صنعت چاپ در ایران سخن بگوییم، نمیتوان تبریز را از این تاریخ حذف کرد، زیرا صنعت چاپ از این شهر وارد ایران شده است.
علی عافیت افزود: باید تلاش کنیم افتخار نخستین بودن تبریز در حوزه چاپ حفظ شود؛ چرا که صنعت چاپ در گذشته بیشتر در زمینه تولید محتوای فرهنگی فعالیت داشت، اما امروز ادامه فعالیت بسیاری از صنایع به این صنعت وابسته است.
وی با اشاره به وجود ۴۱۵ مجوز چاپخانه در آذربایجانشرقی، فرسودگی ماشینآلات را یکی از مهمترین مشکلات این صنعت دانست و گفت: متوسط عمر دستگاههای چاپ در استان بین ۲۶ تا ۳۰ سال است.
عافیت ادامه داد: اگر بخواهیم در صنعت بستهبندی و صادرات موفق باشیم، باید صنعت چاپ را ارتقا دهیم، اما نوسازی این صنعت هزینه بسیار بالایی دارد.
وی با اشاره به شیوه نوسازی صنعت چاپ در کشورهای پیشرفته اظهار کرد: در این کشورها بخشی از هزینه نوسازی توسط چاپخانهها، تسهیلات دولتی و شرکتهای سازنده ماشینآلات تأمین میشود، در حالی که چنین سازوکاری در کشور ما وجود ندارد.
رئیس اتحادیه چاپخانهداران آذربایجانشرقی بر ضرورت آموزش نیروی انسانی نیز تأکید کرد و گفت: نیروی انسانی صنعت چاپ در گذشته صرفاً اپراتور دستگاه بود، اما امروز یک اپراتور باید به صورت همزمان چندین تخصص داشته باشد و این موضوع نیازمند آموزش جدی و متناسب با نیازهای روز صنعت است.
وی افزود: صنعت چاپ در حوزه صادرات نیز نقش مهمی دارد و در صورت ارتقای بهموقع میتواند ارزش افزوده قابل توجهی برای کشور ایجاد کند؛ موضوعی که تحقق آن نیازمند نوسازی ماشینآلات و استفاده از فناوریهای روز است.
از کتابفروشی تا راهاندازی موزه چاپ تبریز
مدیر و بنیانگذار موزه چاپ تبریز نیز درباره چگونگی شکلگیری این مجموعه گفت: علاقه من به صنعت چاپ از دوران کودکی و از فعالیت پدرم در کتابفروشی «ادب» در محله دوهچی تبریز شکل گرفت.
رشید کفیلی افزود: پدرم دستگاه دفتربندی نیز داشت و همین موضوع علاقه من به این صنعت را بیشتر کرد و در ادامه به جمعآوری دستگاهها و ابزارهای قدیمی چاپ پرداختم.
وی اظهار کرد: از سال ۱۳۹۴ برای راهاندازی موزه چاپ در دبیرستان فردوسی تبریز تلاش کردیم، اما این موضوع محقق نشد و در نهایت به این نتیجه رسیدیم که باید خودمان برای حفظ این میراث اقدام کنیم.
کفیلی گفت: قدیمیترین دستگاه موجود در این مجموعه یک دستگاه برش با بیش از ۱۰۰ سال قدمت است و در مجموع بیش از ۲ هزار قطعه دستگاه و ابزار چاپ در این موزه گردآوری شده است.
نخستین موزه صنعت چاپ کشور قرار است بعدازظهر امروز در تبریز گشایش یابد؛ موزهای که علاوه بر روایت بخشی از پیشینه تاریخی این شهر در ورود و توسعه صنعت چاپ در ایران، میتواند بستری برای آشنایی نسلهای جدید با تاریخ این صنعت و توجه بیشتر به ضرورت نوسازی فناوری، آموزش نیروی انسانی متخصص و توسعه بازارهای صادراتی باشد.
