این وزارتخانه در گام اول و در میدان مبارزه با ویروس کرونا، پذیرای بیماران بود و در همین مراکز درمان هم افراد فاقد بیمه درمانی را بیمه می‌کرد که افراد کم بضاعت متحمل هزینه‌ای جز درد بیماری نباشند. آثار این همه‌گیری اما تنها به بیماری و دروان بستری خلاصه نمی‌شود و دراین یک سال ایرانیان […]
این وزارتخانه در گام اول و در میدان مبارزه با ویروس کرونا، پذیرای بیماران بود و در همین مراکز درمان هم افراد فاقد بیمه درمانی را بیمه می‌کرد که افراد کم بضاعت متحمل هزینه‌ای جز درد بیماری نباشند. آثار این همه‌گیری اما تنها به بیماری و دروان بستری خلاصه نمی‌شود و دراین یک سال ایرانیان زیادی کار و درآمد خود را از دست داده‌اند که این وزارتخانه در این زمینه هم مسئولیت‌های مختلفی را برعهده داشت؛ از تلاش برای کارآفرینی تا پرداخت بیمه بیکاری و حمایت از خانواده‌های نیازمند. این موارد بخشی از توضیحات «محمد شریعتمداری» وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی از عملکرد این وزارتخانه با ویژه نامه شرق در دوران کرونا است که در ادامه مشروح آن آورده شده‌است.
+ آقای وزیر، ویروس کرونا و این دوره همه‌گیری بر زندگی انسان‌ها و نحوه کار نهادها و وزارت‌خانه‌های مختلف تاثیرگذار بوده‌است. به طور خلاصه شما در وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی شما چه اقداماتی برای مقابله با بیماری و آثار آن، انجام دادید؟
– فعالیت‌های وزارتخانه در حوزه کرونا بسیار گسترده بوده است که به صورت کلی می‌توان به دو بخش تقسیم کرد: اول بخش اجرایی و عملیاتی در حوزه کروناست که با وجود ۱۰۸۰ بیمارستان در سطح کشور و ۳۳۰ مرکز درمانی در سازمان تامین اجتماعی، یکی از مراکز مهم پذیرش بیماران سرپایی و بستری در حوزه کرونا مراکز وابسته به این وزارتخانه بوده‌است. نود هزار نفر در این ایام در بیمارستان‌های مربوط به ما بستری شدند و بخش زیادی از این افراد همراه با لطف الهی سلامتی کامل خود را کسب کردند و از بیمارستان مرخص شدند که حدود چهل‌هزار نفر از این افراد تست مثبت کرونا هم بودند و دیگران در هنگامی بوده‌اند که تست عمومی در دسترس نبوده است و یا مسائل دیگر که به دلیل علائم کرونا بستری شده‌اند که در هر بخش ]پذیرش[ میانگین افراد متوفی کمتر از میزان کشور بوده‌است. یعنی همکاران ما در حوزه مدافعان سلامت در مرکز درمانی سازمان تامین اجتماعی و بیمارستان‌ها و هم درمان سرپایی با ایثارگری‌هایشان و تعدادی از شهدایی که تقدیم به ملت ایران کردند و از جان‌شان گذشتند، از جان مردم صیانت کردند. از همه این افراد با تمام وجود تقدیر و تشکر می‌کنم هرچند با هیچ تشکر زبانی و مادی این زحمات قابل جبران نیست.
+ در همین حوزه مبارزه با ویروس و مقابله با همه‌گیری، گویا وزارت کار در تولید برخی محصولات هم نقش داشته است. چه تولیداتی در این زمینه داشته‌اید؟
– بله یک بخش همان درمان و خدمات درمانی و بیمارستانی بود و یک بخش هم تولید لوازم مقابله با همه‌گیری و دارو. ما در حوزه‌های صنعتی هم فعالیت‌هایی در وزارتخانه داریم؛ در بخش‌های اقتصادی وابسته به صندوق‌های بازنشستگی و سازمان تامین اجتماعی که در این حوزه‌ها فعالیت می‌کردند، تلاش کردیم تغییر محصول دهیم و به سمت تولید مواد شوینده، مواد اولیه تولید داروهای مربوط به کرونا برویم که حدود ده میلیون تن انواع محصولات هم تقدیم شد. ما هفته‌نامه‌ای هم به صورت منظم منتشر کردیم که در رابطه با تولید و خدمات در حوزه تامین اجتماعی و مسائل اقتصادی بوده‌است. بخش دیگر اقدامات ما بررسی آثار کرونا در جامعه چه در بخش اشتغال و چه در بخش صیانت از عموم مردم به دلیل مسئولیت‌های وزارتخانه در تهیه گزارشات وضعیت رفاه بود که در این بخش هم به محض اینکه همه‌گیری اتفاق افتاد مطالعاتی علمی آغاز شد و با ارتباطات مختلف و کارهای علمی یکسری برنامه‌ها و طرح‌هایی را تقدیم کردیم به ستاد ملی مبارزه با کرونا که منجر به تصمیمات خوبی شد. این طرح البته در شناسایی افرادی که تحت تاثیر این موضوع قرار گرفتند؛ خصوصا مشاغل، یکی از موفقیت‌ها بود که تا حدودی توانستیم این ماموریت را انجام دهیم و چه در حوزه مشاغل رسمی از طریق سازمان تامین اجتماعی و سازمان‌های وابسته و چه در حوزه غیر رسمی با ایجاد ارتباط با نهادهای غیررسمی و بخش‌های غیر دولتی این کار انجام شد. علاوه‌براین و با راه‌اندازی کمپین همدلی تلاش شد که در کشور از همه نیازمندان حمایت شود که در این مسیر هم گروه‌های مردمی و نهادهای مختلف با هم همراه شدند.
+ در همین بحث درمان آمار پذیرش و بستری در بخش‌های درمان چشم‌گیر و قابل‌اعتنا است اما در این بین و همان‌روزها مسائلی هم مطرح شد؛ مانند اینکه در این بیمارستان‌ها و مراکز، اتباع خارجی مبتلا یا مشکوک به کرونا که بیشتر افغانستانی‌ها ساکن در ایران بودند، پذیرش و بستری نمی‌شوند. درباره این موضوع و به طور کلی روند پذیرش و هزینه درمان دراین بخش‌ها، شرایط به چه شکل بود؟
-در این حوزه کرونا با تصمیمی که ستاد ملی کرونا مبنی بر اینکه که همه مراکز درمانی معین شده از سوی ستاد ملی کرونا در استان‌ها مکلف به ارائه خدمات به همه بیماران بوده‌اند. البته بعضی از بیمارستان‌ها که دارای عملیات عمومی هستند که درمان عمومی انجام می‌دهند و جزو بیمارستان‌ها درمان بیماری کرونا نبودند ولی تعیین این‌ها وابسته به وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی از طریق ستادهای ملی کرونا استانی بوده است. در همه مراکزی که ستادهای ملی و استانی تعیین می‌کردند فردی که مبتلا بوده است مراجعه می‌کرد و بدون استثنا تحت درمان قرار می‌گرفت. اتفاقا مراکز ما از هیچکدام از مواهب که برای بخش دولتی بودند استفاده نکردند که البته ما متقاضی هستیم و حتما از دولت مطالباتی داریم زیرا از منابع خودش برای یک اقدام ملی استفاده کرد که به دلیل آن مکلف بودن به صیانت از مردم بوده است و بالاخره از دولت مطالبتامان را پیگیری خواهیم کرد اما محدودیتی در ارائه درمان در هیچکدام از بیمارستان‌ها و مراکز درمانی ما نبوده است مگر به خطا.
+ البته در مراکز درمانی تامین اجتماعی سه ماه اول همه افراد پذیرش می‌شدند اما بعد از سه ماه اول دوره کرونا، تنها افرادی که دفترچه داشتند پذیرش می‌شدند. این‌طور نبود؟
-در مورد کرونا، نداشتن دفترچه بیمه درمان یا داشتن دفترچه بیمه سلامت و چه بیمه تامین اجتماعی ملاک نبوده است و هر کسی روی تخت کرونا بیمه می‌شد که محدود به سه ماه اول نبوده است. حتی همین الان شما بیماری را پیدا نمی‌کنید که به دلیل نداشتن بیمه درمان نشود و برای همه در همان مکان برایشان بیمه سلامت یا بیمه تامین اجتماعی صادر می‌کنند که از امکانات بیمه برخودار شوند. که اگر مرکزی خلاف این عمل کرده باشد خلاف ستاد ملی مبارزه با کرونا عمل کرده‌است. هر کسی به دلیل ابتلا به کرونا روی تخت بستری شد باید همانجا بیمه می‌شد.
+ این بخش درمان و تلاش برای سلامت افراد مبتلا و کاهش هزینه‌های درمان یک بخش مربوط به این بیماری است اما بخش مهم دیگری هم آثار این همه‌گیری است. بیکاری در همه کشورها افزایش یافته ایران هم از وضعیت مستثنا نیست. در این حوزه که وزارتخانه شما مسئولیت‌های مستقیمی هم دارد، چه کاری انجام شد؟
-بخشی از بیکاری جهان که به دلیل کرونا رخ داد طبیعتا مربوط به ایران است. ما در همان روزهای اول در اسفندماه سامانه‌ای را منبعث از سازمان اطلاعات و رفاه ایرانیان فعال کردیم که کلیه کسانی که بیکار اجباری می‌شوند به دلیل کرونا، در آن سامانه وارد و ثبت کنند. حدود هشتصد و پنجاه هزار نفر در سامانه بیمه بیکاری ثبت نام کرند که ما با توجه به اینکه طبق قانون بیمه بیکاری باید بررسی می‌کردیم و همه آن‌هایی که بیمه بیکاری شده بودند را تک تک تایید می‌کردیم تا برقراری بیمه بیکاری در موردشان صورت بگیرد، پیشنهادی به ستاد ملی بردیم که در مورد این‌ها به صوت فوری اقدام کنند زیرا که امکان بررسی و راستی آزمایی این افراد در زمان کم وجود نداشت. در نتیجه پیش‌نویس آیین‌نامه تهیه شد که به تصویب ستاد ملی رسید که برپایه آن یک مقرری پایه کرونایی تجویز شد و تا خرداد ماه سال جاری این ادامه داشت و بعد از آن افراد برای بیمه بیکاری باید مراحل طبیعی را طی کنند که این تصمیم قبل از مصوبه مجلس اتخاذ شده است.
+ درباره همین بیکاری و درخواست بیمه بیکاری، شرایط پس از ورود ویروس کرونا تغییر اساسی داشت؟ آمار و اطلاعات در این زمینه چه می‌گوید؟
-بله، قبل از کرونا دویست و چهل و هفت هزار نفر تحت پوشش بیمه بیکاری بوده‌اند و از قانون بیمه بیکاری استفاده می‌کردند اما همان ماه اول حدود ۸۰۰هزار متقاضی داشتم. بنا به تصمیم ستاد ملی پنجاه درصد حداقل مزد و به ازای هر فرد پنج درصد به کسانی که خواستار بیمه بیکاری هستند تعیین کردیم که خود خزانه پرداخت کند و به این صورت نبود که پرداختش از صندوق بیمه بیکاری باشد. برای این مصوبه پنج هزار میلیارد در نظر گرفتند که از این مقدار تنها سه هزار و دویست میلیارد به اشخاص پرداخت شده است که تاکید می‌کنم این براساس قانون بیمه بیکاری نبوده است و بر مبنای مصوبه ستاد ملی مبارزه با کرونا بوده است که در مجموع حدود یک میلیون و سیصد هزار نفر این بیمه استفاده کردند. و نزدیک به چهل هزار نفر که اطلاعات‌شان در سامانه ثبت شده خزانه هنوز به حساب شباشان پرداخت نکرده است. از خرداد ماه به بعد طبق روال، همه افرادی که بیکار باقی ماندند ادامه داده می‌شود که قریب به ششصد هزار نفر از این‌ها افرادی بودند که مجددا به کار بازگشتند و مابقی که همچنان بیکار ماندن از طریق قانون بیکاری از بیمه بیکاری برخوردار شدند که برایشان هیچ فوتی در پرداخت صورت نگرفته است.
+ البته در این مدت حمایت‌هایی هم از مشاغل انجام شد که این روند بیکاری کاهش پیدا کند یا روند برعکس به خود بگیرد.
– بله، برای صیانت نیروی کار در واحدهای تولیدی، تجاری و خدماتی که از کرونا مستقیما متاثر می‌شدند، یا بر اساس مصوبه ستاد ملی تعطیل اعلام شدند؛ برای مثال مراکز ورزشی که چهارده رسته شغلی بوده است، برایشان پیامک ارسال شد که شما می‌توانید از تسهیلات بانکی با نرخ سود دوازده درصدی برخوردار شوید که دوره تنفس و دوره بازپرداخت طولانی‌تری هم دارد و مناسب با شاغلین در آن واحدها صورت گرفت. ما پیشبینی می‌کردیم که سه میلیون و پانصد هزار واحد مشمول دریافت این تسهیلات باشند اما تا این لحظه که داریم حرف می‌زنیم تنها ششصد هزار واحد از این امکان بهره گرفتند و به این معناست که مورد استقبال قرار نگرفت. در حالی که ما به جز ارسال پیامک به شمارهای ثبت شده در وزارتخانه و سازمان تامین اجتماعی برای کارگاه‌ها و هر وزراتخانه که مسئول هر بخشی بود ما مامور کردیم که که از طریق اتحادیه صنفی و یا وزارت صمت و… بهشان اطلاع رسانی شود که به صورت الکترونیکی ثبت کنند و در نهایتا با تایید بانک برای دریافت تسهیلات مراجعه کنند. علاوه‌براین به دلیل آسیبی که به شرکت‌های حمل و نقل بزرگ مقیاس وارد شد، پانصد و هشتاد میلیارد تومان جداگانه به این حوزه تخصیص داده شد. از آن عدد اولیه که حدود بیست و دو هزار میلیارد تومان اختصاص پیدا کرده بود به تمام سه و نیم میلیون واحد تولید کارگاهی و خدماتی که فکر می‌کردیم تحت تاثیر قرار می‌گیرند تا حالا حدود نه هزار میلیارد تومان پرداخت صورت گرفته است. علاوه بر این نوع صیانت نیروی کار که از طریق تسهیلات بوده، یک صیانت عمومی هم از مردم ایران در نظام یارانه به عمل آمد به این صورت که همه یارانه‌بگیران که متقاضی باشند یک میلیون تومان به نرخ چهاردرصد در اختیارشان قرار بگیرد که به صورت اقساط طولانی مدت است و از کارت یارانه‌یشان کسر می‌شود. با یک دور تنفس از تیر ماه سازمان شروع کرد به کسر این اقساط که قریب به شصد میلیون نفر متقاضی برای این اقدام بودند و از این امکان استفاده کردند؛ یعنی این وام در اختیار بیست و سه میلیون خانوار قرار گرفت. درباره این بحث بیکاری دوره کرونا، ما یک پوست‌اندازی در حوزه کار را هم داشتیم که یکسری شغل جدید در همین حوزه تولید مسالک، الکل، دارو و دیگر موارد مرتبط با کرونا در این دوران هم ایجاد شد.
+ ولی همچنان اختلاف بین افرادی که بیکاری شدند با افرادی که در این دوره کار پیدا کردند، حتما معنادار و زیاد است.
– بله. طبیعی هم هست و در همه دنیا هم همین‌طور بوده‌است هرچند تلاش می‌شود این اختلاف به حداقل برسد. صفرکردن آثار یک بیماری که آثار اقتصادی آن در صد سال گذشته دنیا بی‌سابقه است، کار راحت و کوتاه‌مدتی نخواهد بود؛ مخصوصا که ما با عارضه بزرگ تحریم در کنار این کرونا هم مواجه هستیم. البته همه تلاش ما این بوده و هست که با استفاده از ابزار و زمینه‌های جدید، زمینه اشتغال بیشتر و مرتبط را فراهم آوریم.
