جانمایی نامناسب و تراکم مدارس در برخی معابر پرتردد تبریز، در کنار کمبود فضای توقف و افزایش سفرهای آموزشی، به یکی از عوامل کمتر دیدهشده تشدید ترافیک شهری تبدیل شده است؛ مسئلهای که ضرورت توجه به پیوست ترافیکی مراکز آموزشی را از مرحله صدور مجوز تا زمان بهرهبرداری دوچندان میکند.
شهریار تبریز: با آغاز سال تحصیلی و بازگشایی مدارس، تبریز بار دیگر با افزایش سفرهای صبحگاهی و ظهرگاهی مواجه شده است؛ سفرهایی که بخش قابل توجهی از آن به جابهجایی دانشآموزان اختصاص دارد و همزمانی آنها با فعالیت ادارات، مراکز تجاری و سایر کاربریهای شهری، فشار بیشتری بر شبکه معابر وارد میکند.
اما مسئله ترافیک مدارس تنها به افزایش تعداد خودروهای والدین و سرویسهای مدارس محدود نمیشود؛ محل استقرار مراکز آموزشی، نحوه دسترسی به آنها و تناسب ظرفیت معابر با حجم سفرهای ایجادشده نیز در این زمینه نقش مهمی دارد.
در برخی معابر پرتردد تبریز، تراکم مدارس به حدی است که در ساعات آغاز و پایان فعالیت آنها، ورود و خروج خودروها میتواند جریان تردد را مختل کرده و به شکلگیری گرههای ترافیکی منجر شود.
جانمایی مدارس؛ مسئلهای فراتر از یک مجوز
یکی از چالشهای مهم در این زمینه، استقرار مراکز آموزشی در معابر پرتردد و نزدیکی تعداد زیادی از مدارس به یکدیگر است؛ موضوعی که مجموع سفرهای روزانه آنها را به عاملی اثرگذار بر عملکرد شبکه معابر تبدیل میکند.
محبوب عبدالهپور، مدیرعامل سازمان مدیریت و مهندسی شبکه حملونقل شهرداری تبریز، با اشاره به این مسئله معتقد است آثار ترافیکی مراکز جذب سفر باید پیش از ایجاد و صدور مجوز آنها مورد توجه قرار گیرد.
او با اشاره به وجود حدود ۲۱ مدرسه غیرانتفاعی در مسیر کوتاهی مانند گلباد و گلگشت، نبود پارکینگ و فضای مناسب توقف در بسیاری از این مدارس را یکی از عوامل ایجاد ترافیک عنوان کرده و بر ضرورت همکاری دستگاههای مسئول تأکید دارد.
این مسئله تنها به گلباد و گلگشت محدود نیست و نمونههای مشابهی را میتوان در بخشهایی از ولیعصر و دیگر معابر پرتردد شهر نیز مشاهده کرد. پرسش اساسی اینجاست که هنگام احداث یا تغییر کاربری یک ساختمان به مدرسه، تا چه اندازه ظرفیت ترافیکی معبر، امکان توقف خودروها و حجم سفرهای روزانه ناشی از فعالیت آن مورد بررسی قرار میگیرد؟
عبدالهپور با تأکید بر ضرورت هماهنگی میان دستگاههای مسئول، معتقد است مدیریت ترافیک صرفاً بر عهده شهرداری نیست و دستگاههای صادرکننده مجوز نیز باید پیامدهای تصمیمات خود بر شبکه حملونقل شهری را در نظر بگیرند.
از جانمایی تا توقف دوبله؛ عوامل تشدیدکننده ترافیک
با این حال، همه بار ترافیکی مدارس را نمیتوان به محل استقرار آنها نسبت داد. رفتار رانندگان در ساعات شروع و پایان مدارس نیز نقش مهمی در تشدید این وضعیت دارد.
توقف دوبله، توقف در حاشیه مسیر عبوری، پیاده و سوار کردن دانشآموزان در محل نامناسب و توقفهای طولانیمدت، حتی در معابر دارای ظرفیت مناسب، میتواند جریان تردد را مختل کند و صف خودروها را تا چندصد متر گسترش دهد.
از این رو، ساماندهی ترافیک مدارس علاوه بر اصلاح جانمایی و تأمین فضای توقف، نیازمند همراهی والدین، مدیران مدارس، سرویسهای مدارس و مجموعههای مسئول در حوزه ترافیک است.
حل گرههای ترافیکی از مرحله جانمایی آغاز میشود
بازگشایی مدارس را نمیتوان جدا از شرایط کلی ترافیک تبریز دانست. این شهر روزانه با حجم بالایی از سفرهای درونشهری مواجه است و اضافه شدن سفرهای آموزشی در ساعات ابتدایی روز، در کنار سفرهای شغلی و خدماتی، فشار بیشتری بر معابر وارد میکند.
مدیرعامل سازمان مدیریت و مهندسی شبکه حملونقل شهرداری تبریز نیز پیشتر تأکید کرده است که مدیریت ترافیک صرفاً با توسعه خیابانها و افزایش ظرفیت معابر امکانپذیر نیست و باید تقاضای سفر و شیوه جابهجایی شهروندان نیز مدیریت شود.
در این میان، ساماندهی سرویس مدارس، تشویق به استفاده از حملونقل عمومی، مدیریت زمان ورود و خروج دانشآموزان و استفاده از فضاهای موجود برای توقف خودروها میتواند بخشی از فشار ترافیکی را کاهش دهد.
با این حال، راهکار اساسی باید از مرحله جانمایی و صدور مجوز آغاز شود؛ چراکه اگر یک مرکز آموزشی بدون توجه به ظرفیت معبر و امکانات دسترسی در نقطهای پرتردد مستقر شود، مدیریت ترافیک آن در زمان بهرهبرداری دشوارتر خواهد بود.
مدرسه بخشی از شهر و سفرهای آن بخشی از ترافیک شهری است؛ بنابراین ملاحظات ترافیکی مراکز آموزشی باید پیش از استقرار آنها مورد توجه قرار گیرد، نه زمانی که خیابانهای اطرافشان به گرههای ترافیکی تبدیل شدهاند.